Գագիկ Մադոյան

Արատես , գյուղ  Հայաստանի Հանրապետության   Վայոց ձորի մարզում ,  Հերմոնից  4 կմ հյուսիս-արևելք,  Վարդենիսի լեռների  հարավային լանջերին,  Այսասի  գետի հովտում։ : Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ։ Արատեսում գտնվում են Սյունիքի   Արատեսի վանքը   (VII դար), Սբ. Աստվածածին (X-XI դարեր), Սբ. Կարապետ (XI-XII դարեր)   եկեղեցիները , 5   մատուռ -դամբարան (VII դար) և 12 դար   խաչքարեր ։

https://www.youtube.com/watch?v=6uCMDoAG4gA

Երիկամների մեջ քարերի առկայությունն ամենատարածված երևույթներից մեկն է: Դրանք հայտնաբերվում են 100 հազարից մոտ 500 մարդու մոտ: Սովորաբար, այն հանդիպում է 20-ից մինչև 50 տարեկան անձանց շրջանում:  Երիկամներում քարերի առաջացումը պայմանավորված է օրգանիզմում թթվա-հիմնային նյութափոխանակության խանգարմամբ: Երիկամային քարերի ամենատարածված տեսակները պարունակում են օքսալատ կամ կալցիումի ֆոսֆատ: Բացի այդ, միզուղիներում քարեր կարող են առաջացնել միզաթթուն և ամինաթթուները: Քարերի քիմիական կազմությամբ կարելի է որոշել նյութափոխանակության խանգարման պատճառները: Թյուր կարծիք կա այն մասին, որ ծավալուն քարերը երիկամներում հրահրում են մեծ խնդիրներ, սակայն, հատկապես փոքրիկ քարերի պատճառով են հանդիպում բավական ծանր բարդություններ: Դրանք սկսում են շարժվել և դյուրությամբ են խցանում միզատար ուղիները, դա էլ հենց հանգեցնում է երիկամային խիթերի, նաև` մեզի դուրսբերման խանգարման: Օրինակ, օքսալատի հիմքը թրթջնկաթթվի կալցիումային աղերն են: Երիկամներում  այս ամուր, սև-շագանակագույն քարերը փշաձև, անհա...

Ժամը 11ին դուրս եկանք դպրոցից և ուղևորվոցինք  դեպի ծաղկաձոր: Տեղ հասնելուն պես գնացինք ծաղկաձորի դպրոցներից մեկը հանդեսին ներկա լինելու:Հետո ներկայացչեցինք Կառնո Քոչարի և Յարխուշտա պարերը:  Հանդեսը մայրենի լեզվի մասին եր:Դրանից հետո գնացինք <<Կեչի>> հյուրանոց : Գնացինք ծաղկաձորի հրապարակ արտասանելու: Մյուս օրը գնացինք Կեչարիս եկեղեցի: Ամեն գիշեր հավաքվում էյինք միջանցքում  և խաղում ,երգում,պարում: Այսպես անցավ մեր ճամփորդությունը:

Որդեր  ( ( լատ. ՝  Vérmes , նաև՝ հելմինթներ, ճիճուներ), առաջնաբերանային անողնաշարավոր կենդանիների ընդհանուր անվանումն է։ Հայտնի է որդերի մոտ 40 հզ. տեսակ։ Որդերն ունեն մաշկածածկույթով պատված և հաճախ օղակաձև հատվածների բաժանված երկար մարմին։ Վերջավորություններ չունեն, շարժվում են հիմնականում մարմնի գալարակծկանքների շնորհիվ։ Տարբերում են ստորին որդեր, որոնց մարմնի կառուցվածքը շատ պարզ է, և բարձրակարգ որդեր, որոնք ունեն հատվածավոր մարմին, մարմնի երկրորդային խոռոչ (ցելոմ) և արյունատար համակարգ։ Որդերի որոշ տեսակներ ապրում են հողում։ Նրանք կուլ են տալիս և աղիքներով անցկացնում բնահողը՝ այնտեղից կորզելով օրգանական մնացորդները։ Ստորգետնյա անցուղիներ բացելով՝ որդերը փխրեցնում են հողը և այն հարստացնում թթվածնով, նպաստում բերրիության բարձրացմանը։ Տափակ որդերն ընդգրկում են մակաբույծ որդերի 2 դաս՝ ծծող որդեր (տրեմատոդներ) և երիզորդեր կամ ժապավենաձև որդեր (ցեստոդներ)։ Մարդու մակաբույծ ծծող որդերից հաճախ հանդիպում են օպիսթորխիսները, ֆասցիոլաները և այլն, երիզորդերից՝ եզան, խոզի և թզուկ ...

Սարդեր  -  սարդակերպերի  (Arnanei)  դասի   հոդվածոտանիների   կարգ ։ Չափերը 0,7–110 մմ, գունավորումը բազմազան է։ Մարմինը կազմված է գլխակրծքից և փորիկից, որոնք միացած են կարճ ցողունիկով։ Գլխակրծքի առջևի մասում՝ մեջքի կողմից տեղադրված է սովորաբար 8  աչք ։ Սարդերն ապրում են ամենուրեք՝ և՛ արևադարձային գոտիներում, և՛ տունդրայում, և՛ շոգ անապատներում ու բարձր լեռներում։ Գիշերային գիշատիչներ են։ Սնվում են հիմնականում միջատներով (նաև վնասատու) և դրանով օգուտ են տալիս մարդուն։ Սարդերը պատկանում են սարդակերպների դասի հոդվածոտանիների կարգին։ Հայտնի է մոտ 27 հազար, Հայաստանում՝ 300–350 տեսակ։ Առավել տարածված են խաչասարդը , տնային, թռչնակեր,  արծաթափայլ  և այլ սարդեր։ Անատոմիան Վերջավորությունները վեց զույգ են, առաջին զույգի ( խելիցերներ ) ճանկերի վրա բացվում են թունավոր  գեղձերի ծորանները, երկրորդ զույգը (պեդիպալպոզներ ) հիմնականում շոշափելիքի  օրգաններ  են (արուների պեդիպալպոզների ծայրային հատվածը վերածվել է զուգավորման օրգանի), մնացա...